Uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego (OUN)

Konsultacja merytoryczna tekstu:
dr n. med. Krystyna Bober-Olesińska,
Kierownik Oddziału Neonatologicznego
Międzyleskiego Szpitala Specjalistycznego
w Warszawie

Krwawienia wewnątrzczaszkowe (ang. intracranial haemorrhage – ICH), do których należą krwawienie dokomorowe (ang. intraventricular haemoprhage – IVH) i okołokomorowe oraz zmiany związane przede wszystkim z niedotlenieniem i zakażeniami – leukomalacje okołokomorowe (ang. periventricular leukomalacja – PVL) należą do najpoważniejszych powikłań przedwczesnego porodu, które mają istotny wpływ na dalszy rozwój ruchowy i intelektualny dzieci. 

Częstość występowania uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego (OUN) jest odwrotnie proporcjonalna do wieku płodowego – im niższy wiek płodowy noworodka – tym ryzyko krwawienia jest większe. Zaburzenia te są konsekwencją niedojrzałości układu nerwowego, na którą dodatkowo nakładają się czynniki związane z przebiegiem ciąży, porodu, stanem dziecka po urodzeniu oraz zakresem koniecznego leczenia. 

Ok. 90% krwawień śródczaszkowych występuje w ciągu pierwszego tygodnia po urodzeniu. Zmiany leukomalacyjne są zwykle diagnozowane od 3. tygodnia życia. Większość krwawień przebiega klinicznie bezobjawowo, tylko najcięższym postaciom towarzyszy gwałtowne pogorszenie stanu ogólnego, ze znaczną niedokrwistością w badaniach laboratoryjnych. Metodą rozpoznawania nieprawidłowości w ośrodkowym układzie nerwowym jest przezciemiączkowe badanie USG.

U wszystkich noworodków urodzonych przed 32. tygodniem ciąży przeprowadza się badanie w ciągu pierwszych dni po urodzeniu w celu stwierdzenia ewentualnych wrodzonych zaburzeń budowy OUN i obecności krwawienia. Badanie można wykonać w inkubatorze, bez konieczności specjalnego przygotowania dziecka, nie emituje promieni rentgenowskich i jest w pełni bezpieczne dla dziecka.

Zarówno zmiany krwotoczne, wylewy, jak i zmiany leukomalacyjne mają ustaloną klasyfikację, która stanowi podstawę do ustalenia dalszego postępowania oraz prognozowania dotyczącego rokowania.

Aktualnie nie istnieje specjalna metoda leczenia krwawienia. W łagodnych postaciach ustaje ono samoistnie i w kolejnych tygodniach obserwuje się jego gojenie. W wyniki rozległego krwawienie do komór mózgu może dojść do poszerzenia komór, które może tak się nasilić, że mówimy o wodogłowiu. Konieczne w takiej sytuacji jest stałe monitorowanie ultrasonograficzne, które pozwoli podjąć decyzję dotyczącą najbardziej skutecznego postępowania.  U około 5% dzieci konieczne jest leczenie chirurgiczne.

Najczęściej zadawane pytanie dotyczy wpływu stwierdzonych zaburzeń na dalszy rozwój psychomotoryczny dziecka. Powikłania zaburzenia neurologicznego mogą wahać się od łagodnego do ciężkiego stopnia. Wcześniaki, zwłaszcza urodzone przed 33. tygodniem ciąży są grupą noworodków, w której zagrożenie zaburzeń rozwoju, w tym ryzyko rozwinięcia mózgowego porażenia dziecięcego, jest największe i wynosi około 10%.

Postawienie prawidłowego rozpoznania wymaga wielu obserwacji i oceny rozwoju noworodka zgodnie z wiekiem korygowanym. Wielu pacjentów stopniowo osiąga kamienie milowe rozwoju i tylko u części dzieci obserwuje się zaburzenia ruchowe prowadzące do różnego stopnia niepełnosprawności ruchowej. Następstwa krwawienia i leukomalacji okołokomorowej dla rozwoju dziecka zależą od rozległości zmian. Łagodne postacie zwykle nie wpływają w istotny sposób na rozwój dziecka. Rozlegle krwawienie i leukomalacją prowadzą do uszkodzenia miąższu mózgu i mogą powodować zaburzenia rozwoju ruchowego i intelektualnego, a w niektórych przypadkach także problemy ze wzrokiem i słuchem.  Dla dalszego rozwoju dziecka istotna jest umiejętna stymulacja rozwoju ruchowego i intelektualnego oraz szeroko rozumiana prawidłowa pielęgnacja, w której zwraca się uwagę na dostosowane do potrzeb dziecka żywienie, zapobieganie zakażeniom (w tym szczepienia) i stworzenie przyjaznego środowiska domowego.

PL-SYNA-190040

Przeczytaj także

Lista ośrodków realizujących program profilaktyki zakażeń RSV

3 1 2 1 1 1 2 1 1 1 2 1 1 1 2 1 2 1 1 1 1 3 1 1 2 1 1 1 1 1 1 1 2 1 2 1 3 3 1
KOSZALIN DOLNOŚLĄSKIE 3 1 1 1 KUJAWSKO- POMORSKIE 1 1 ŁÓDZKIE 2 LUBELSKIE 1 1 2 LUBUSKIE 1 1 1 MAŁOPOLSKIE 2 1 2 1 0 MAZOWIECKIE WARSZAWA RADOM PŁOCK OPOLSKIE 1 PODKARPACKIE 1 3 PODLASKIE 1 1 POMORSKIE 2 1 1 ŚLĄSKIE CZĘSTOCHOWA 1 1 1 1 2 OLSZTYN ELBLĄG 1 1 POZNAŃ OSTRÓW WIELKOPOLSKI 1 3 SZCZECIN 1 1



KLIKNIJ WYBRANE WOJEWÓDZTWO, ABY WYŚWIETLIĆ OŚRODKI ZNAJDUJĄCE SIĘ W POBLIŻU