Kiedy dziecko przychodzi na świat w planowanym terminie, jego układ pokarmowy jest na tyle rozwinięty, że może podjąć swoje najważniejsze funkcje – trawienia, wchłaniania oraz bariery immunologicznej oddzielającej dwa środowiska – zewnętrzne, pełne różnych antygenów związanych z żywieniem oraz bakteriami zasiedlającymi przewód pokarmowy od wewnętrznego. U dzieci urodzonych przed czasem układ pokarmowy jest jeszcze niedojrzały, co wiąże się z problemami związanymi nawet z takimi naturalnymi odruchami, jak ssanie i połykanie.

Niedojrzałość układu pokarmowego związana jest przede wszystkim z zaburzeniami motoryki, czyli przesuwania treści pokarmowej do dalszych jego części. Powoduje to zaleganie podanego pokarmu i trudności w zwiększaniu porcji karmienia. W początkowym okresie wiąże się to z koniecznością podawania substancji pokarmowych drogą dożylną. Niedojrzała koordynacja ssania, połykania i oddychania uniemożliwia karmienie piersią lub przez smoczek. Im bardziej niedojrzały noworodek, tym dłużej konieczne jest karmienie przez sondę oraz trudniejsza i dłuższa nauka jedzenia. Nawet u dzieci urodzonych blisko terminu porodu trudności w karmieniu stanowią jedno z najczęściej występujących powikłań, a przed wypisem do domu trzeba mieć pewność, że dziecko i rodzice poradzą sobie z tym problemem.

Niedojrzałość przewodu pokarmowego związaną z układem immunologicznym jelit jest także główną przyczyną jednego z najbardziej poważnych powikłań porodu przedwczesnego, jakim jest martwicze zapalenie jelit (z ang. necrotizing enterocolitis, NEC). NEC jest zagrażającą życiu, często wymagającą interwencji chirurgicznej chorobą jelit, która dotyka przede wszystkim najbardziej niedojrzałych wcześniaków. Może dotyczyć małych odcinków jelit lub obejmować jego rozległe fragmenty. Zachorowanie na NEC łączy się z pogorszeniem stanu ogólnego dziecka, zwiększa ryzyko wielu powikłań oraz zgonu. Jedyną udowodnioną, skuteczną metodą zapobiegania tej strasznej chorobie jest karmienie pokarmem kobiecym, zwłaszcza mlekiem mamy.

Od momentu urodzenia lekarze dożylnie podają dziecku składniki odżywcze, których brakuje wcześniakowi, ale jednocześnie podejmują wiele starań, aby podać mu mleko matki – które jest bogate we wszystkie składniki umożliwiające zdrowy rozwój. Najmłodsze wcześniaki karmi się dożylnie, ponieważ nie mają one wykształconego odruchu ssania i połykania. Dziecko urodzone po 28. tygodniu ciąży jest karmione przez sondę.

Dzięki podjęciu odpowiednich kroków przez lekarzy, m.in. przez karmienie pozajelitowe, martwicze zapalenie jelit można zupełnie wyleczyć i umożliwić dziecku zdrowy rozwój. W procesie kształtowania się układu pokarmowego ważną rolę odgrywa mleko matki – jak pokazują niektóre badania – może zapobiegać martwiczemu zapaleniu jelit.

Konsultacja merytoryczna tekstu: dr n. med. Krystyna Bober-Olesińska, Klinika Neonatologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w Samodzielnym Publicznym Dziecięcym Szpitalu Klinicznym w Warszawie.

WIĘCEJ INFORMACJI

MAPA OŚRODKÓW ZDROWIA

Znajdź specjalistyczną przychodnię w Twojej okolicy.

VADEMECUM

Poznaj różne ciekawe pojęcia związane z wychowywaniem wcześniaka..