Pierwsza wizyta złożona przez rodzinę lub znajomych powinna odbyć się dopiero po czasie, gdy wcześniak na dobre się już zadomowi, zwykle potrzeba na to kilku tygodni. Wcześniejsze odwiedziny mogą nieść za sobą poważne konsekwencje dla prawidłowego rozwoju dziecka. Szczególnie groźne są infekcje, zwłaszcza w okresie zwiększonej zachorowalności na grypę i infekcje wywołane wirusem RS. Jak zatem przygotować rodzinę na wcześniaka?

Rodzeństwo

Na świat przychodzi wcześniak i oboje rodziców albo jedno z nich (najczęściej mama) zaczynają bardzo dużo czasu spędzać w szpitalu. Niezależnie od wieku dziecka i od ilości przeprowadzonych z nim rozmów, wiąże się to dla niego z bardzo silnymi emocjami, z których dominującą może być poczucie odrzucenia. Dlatego, jeszcze w czasie, w którym młodsze dziecko przebywa w szpitalu, rodzice muszą wygospodarować sobie czas na jego rodzeństwo, a w szczególności zadbać o ciągłość stałych rytuałów (np. kąpiele lub wspólne czytanie). Dzieci różnie reagują na nową sytuację – jedne otwarcie płaczą i krzyczą, i mówimy wtedy o uzewnętrznianiu emocji, inne nie uzewnętrzniają swoich uczuć, ale rodzic obserwuje zmiany w jego zachowaniu – zmniejszenie apetytu, chęci do różnych czynności – dziecko przeżywa emocje wewnętrznie, ale nie do końca jest to dla niego dobre. Czas poświęcony starszemu dziecku powinien zatem zawierać rozmowy o emocjach, o tym co się dzieje.

Nie bójmy się informować go o stanie wcześniaka – niech poczuje, że jest częścią tego przeżywania. Zwłaszcza starsze dzieci mają bardzo duże poczucie zagrożeń i martwią się o swoje młodsze rodzeństwo, choć czasem nie dają tego po sobie poznać. Jeszcze gdy wcześniak przebywa w szpitalu, starsze dziecko może bardzo dotkliwie odczuwać, że nie może go zobaczyć i będzie wobec tego chciało podarować mu coś od siebie – rysunek, bądź jakąś zabawkę. Pierwszym krokiem do przybliżenia starszemu dziecku wcześniaka mogą być filmy lub zdjęcia zrobione na oddziale – należy pamiętać jednak, że bez użycia flesza. Kiedy już wcześniak trafi do domu, pilnuj starsze dziecko, żeby zawsze zmieniło ubranie po przyjściu ze szkoły lub przedszkola i umyło ręce, jest to bardzo ważne, bo pozwoli uniknąć np. zakażenia wirusem RS, który na dłoniach może żyć nawet do 30 minut i jest szczególnie niebezpieczny dla wcześniaków.

Dziadkowie

Dziadkowie mogą być nieocenioną pomocą w opiece nad starszym dzieckiem, dzięki czemu unikną poczucia bezradności wobec pomocy własnym dzieciom, a rodzicom zapewnią poczucie, że ich pierwsze dziecko jest pod dobrą opieką.

Wielu rodziców wcześniaków nie mówi swoim rodzicom o stanie dziecka chcąc im w ten sposób oszczędzić zmartwień, ale takie rozwiązanie nakłada pewne obciążenie na nich samych. Rodzi to także czasem uczucie niezrozumienia lub zrezygnowania, kiedy rodzice muszą uważać na to, co mówią – dziadkowie nie powinni być jednak wykluczani z informowania ich o stanie dziecka oraz o emocjach rodziców. Mówienie o uczuciach i swoich doświadczeniach pozwoli na zbudowanie zupełnie nowych relacji. Kiedy dziecko przebywa jeszcze w szpitalu można np. poinstruować dziadków o tym, jak często będą mogli je odwiedzać i jakie środki ostrożności powinni wtedy zachować. Pozwoli to uniknąć nieporozumień, kiedy np. stan maluszka nie będzie pozwalał na odwiedziny przez pierwsze miesiące jego pobytu w domu.

Znajomi i inne dzieci

Takie wizyty dopiero po kilku tygodniach życia dziecka i nie wszyscy na raz! Pojedyncze osoby zaoszczędzą dziecku stresu związanego z tłumem i hałasem, które źle wpływają na pozytywny rozwój niemowlęcia. Pytajmy też znajomych, czy nie są chorzy lub czy nie odbyli właśnie jakiejś infekcji – nawet najmniejsza jest bardzo niebezpieczna dla wcześniaka. Poinstruujmy ich o właściwej higienie – przede wszystkim o myciu rąk i czystych ubraniach, które nie mogą pachnieć np. mocnymi perfumami lub dymem tytoniowym. Ze względu na różne choroby należy jeszcze unikać kontaktu wcześniaka z innymi dziećmi.

Przyjazd wcześniaka ze szpitala do domu to okres, w którym rodzice i dziecko uczą się siebie nawzajem. Warto dać sobie na to czas i wykorzystać go w pełni. Na odwiedziny rodziny przyjdzie jeszcze odpowiedni czas. Póki co najważniejszy jest jego komfort i zdrowie pozwalające mu się zdrowo rozwijać.

Więcej przydatnych informacji o tym jak przygotować się na przyjście wcześniaka do domu w poradniku psychologicznym dla rodziców wcześniaków „Wcześniak – i co dalej?”, który można znaleźć w formie pliku PDF tutaj.

Konsultacja merytoryczna tekstu: dr n. med. Krystyna Bober-Olesińska, Klinika Neonatologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w Samodzielnym Publicznym Dziecięcym Szpitalu Klinicznym w Warszawie.
BIBLIOGRAFIA:
Kmita G., Cieślak-Osik B., Wcześniak i co dalej? [w:] Mamy wcześniaka, nr 4, s. 7-8

WIĘCEJ INFORMACJI

MAPA OŚRODKÓW ZDROWIA

Znajdź specjalistyczną przychodnię w Twojej okolicy.

VADEMECUM

Poznaj różne ciekawe pojęcia związane z wychowywaniem wcześniaka..