Dlaczego urodziłam wcześniaka?

„Dlaczego moje dziecko urodziło się za wcześnie, czy to moja wina?” „Czy mogłam coś zrobić, aby moje dziecko urodziło się w planowanym terminie?” Takie pytania zadaje sobie wiele rodziców wcześniaków. Poczucie winy, żalu, złość to częste emocje, jakie mogą towarzyszyć w tym momencie rodzicom wcześniaków. Są one naturalne, ale jednocześnie należy pamiętać, że w większości przypadków nie można było zapobiec przedwczesnemu porodowi.

Nie warto zastanawiać się dlaczego urodziłam wcześniaka i obwiniać się za to. Ważne jest, żeby zacząć działania, które mogą pomóc dziecku. Teraz najważniejsze jest nastawienie psychiczne i bycie przy dziecku od pierwszych chwil jego życia oraz dołożenie wszelkich starań, żeby karmić piersią. Karmienie dziecka mlekiem matki jest jedną z niewielu udowodnionych metod zmniejszających ryzyko wystąpienia powikłań związanych z porodem przedwczesnym.

Oddział Intensywnej Terapii Noworodka (OITN)

Leczenie najbardziej chorych noworodków często wymaga stosowania terapii oddechowej, monitorowania czynności życiowych, dożylnego podawania leków i odżywiania. W związku z tym dziecko podłączone jest do wielu przewodów, które znacznie ograniczają kontakt z rodzicami. Nawet w bardzo zatłoczonym oddziale musi znaleźć się miejsce dla rodziców, którym pozwala to na zrozumienie głównych problemów w leczeniu dziecka i nawiązanie z nim więzi uczuciowej. Chore noworodki bardzo potrzebują kontaktu ze swoimi rodzicami, ponieważ w chwili porodu zostały gwałtownie pozbawione delikatnych bodźców dotykowych i słuchowych, które były stale obecne w brzuchu mamy.

Do OITN przyjmowane są najbardziej chore noworodki, u których mogą występować następujące problemy:

  • zaburzenia oddychania;
  • problemy z utrzymaniem prawidłowego ciśnienia krwi;
  • trudności z karmieniem – ze względu na brak zapasów składników odżywczych od pierwszego dnia życia dzieci odżywiane są droga dożylną. Bardzo ważne jest, by jak najwcześniej podać noworodkowi pokarm mamy. Ważna jest każda kropla siary, nawet najmniejszym dzieciom można ją podać na wewnętrzną stronę policzka;
  • żółtaczka często wymagająca leczenia fototerapią;
  • zakażenia występujące znacznie częściej niż u noworodków urodzonych w terminie, ze względu na niedojrzałość układu odpornościowego oraz konieczność przeprowadzania wielu czynności medycznych;
  • krwawienie śródczaszkowe i inne uszkodzenia mózgu;
  • trudności w utrzymaniu prawidłowej temperatury ciała – do czasu jej stabilizacji wcześniak musi przebywać w inkubatorze.

Dzieci leczone na oddziale intensywnej terapii są uważnie obserwowane, a gdy ich stan zdrowia się poprawi, trafiają do Oddziału Patologii Noworodka.

Oddział Patologii Noworodka (OPN)

Na Oddział Patologii Noworodka trafiają dzieci z Oddziału Intensywnej Terapii, których stan ogólny uległ poprawie oraz bardziej dojrzałe wcześniaki, których stan przy porodzie był na tyle dobry, że nie wymagał pobytu w OITN. Dzieci te potrafią same oddychać (chociaż mogą jeszcze u nich występować bezdechy), mają prawidłowe ciśnienie krwi i przynajmniej częściowo są karmione doustnie. Personel Oddziału Patologii Noworodka zajmuje się leczeniem i przygotowaniem do wypisu do domu lub oddania dzieci pod opiekę rodziców.

W oddziale tym łatwiejszy jest bezpośredni kontakt między rodzicem a dzieckiem, ale mali pacjenci cały czas są monitorowani do momentu, w którym personel uzna, że są całkowicie bezpieczni.

Przy pomocy fizjoterapeutów, a czasami neurologopedów, prowadzi się naukę jedzenia. Dzieci wcześniej karmione przez sondę, uczą się najpierw jeść przez smoczek, a następnie z piersi. Układanie dziecka w specjalnych ”gniazdkach” i kangurowanie przez rodziców stanowi element wczesnej stymulacji neurorozwojowej. W tym oddziale ocenia się obecność i nasilenie „powikłań” wcześniactwa, prowadzi się leczenie i ustala plan postępowania po wypisie do domu.

Najmniejsze wcześniaki, których pobyt w szpitalu trwa powyżej 8 tygodni, powinny otrzymać w szpitalu pierwsze szczepienia zalecane w programie szczepień ochronnych, oczywiście pod warunkiem, że ich stan ogólny jest stabilny.

Aby dziecko wypisać do domu, lekarz ocenia:

  • nasilenie bezdechów i czas, który upłynął od ostatniego razu, kiedy je obserwowano;
  • umiejętność prawidłowego utrzymywania temperatury ciała w łóżeczku;
  • umiejętność jedzenia i tempo przyrostu masy ciała.

Monitory nie są straszne – dbają o bezpieczeństwo Waszych dzieci

Wchodząc pierwszy raz na Oddział Intensywnej Terapii Noworodka można czuć zdziwienie, zagubienie i stres. To świat, z którym jedynie niewielka liczba osób miała do czynienia – pełen monitorów, kabelków, rurek i innych urządzeń, do których podłączony jest wcześniak.

Wszystko dlatego, że dziecko w pierwszych dniach życia wymaga intensywnego nadzoru medycznego, a najważniejsze życiowe parametry muszą być cały czas kontrolowane. Aparatura sprawdza ciśnienie tętnicze, czynność serca oraz saturację, czyli wysycenie krwi tętniczej tlenem. Poza tym muszą być stworzone warunki najbardziej zbliżone do tych, które są w brzuchu mamy. Dlatego wcześniaki leżą w inkubatorach, które zapewniają odpowiednią temperaturę i wilgotność.

Urządzenia, które mogą być stosowane do leczenia dziecka:

  • INKUBATOR – stwarza dziecku odpowiednie warunki niezbędne do jego prawidłowego rozwoju i wzrostu. Zadaniem inkubatora jest wytworzenie i utrzymanie odpowiedniej temperatury i wilgotności;
  • RESPIRATOR – urządzenie do zapewnienia prawidłowego oddychania;
  • PULSOKSYMETR – urządzenie służące do pomiaru saturacji, czyli nasycenia krwi tętniczej tlenem;
  • KARDIOMONITOR – urządzenie służące do monitorowania czynności serca;
  • POMPA INFUZYJNA – służy do podawania leków, płynów i żywienia dożylnego;
  • KROPLÓWKA – jest to albo roztwór zawierający składniki odżywcze, albo płyn nawadniający podawany dożylnie;
  • Urządzenia do pomiaru ciśnienia krwi.

W dyżurce pielęgniarek jest stały podgląd na monitory znajdujące się na oddziale, dzięki czemu mogą one natychmiast reagować na nieprawidłowe wartości mierzonych parametrów.

Wartości, jakie powinny pojawiać się na urządzeniach są różne dla każdego dziecka.  Zależą od doby życia dziecka, a także od jego stanu zdrowia. Interpretacją wyników wszystkich parametrów zajmują się lekarze i pielęgniarki.

Jak pomóc dziecku na Oddziale Intensywnej Terapii Noworodka i Oddziale Patologii Noworodka?

Rodzice wcześniaków od samego początku pełnią bardzo ważną rolę w procesie leczenia i prawidłowego rozwoju dziecka. Najlepiej, jeśli mogą być obecni od pierwszych chwil życia na oddziale i współpracować z personelem medycznym. Wszystko zależy od tego, w jakim stanie rodzi się dziecko i na jaki oddział trafia.

Aby móc pomóc swojemu dziecku przede wszystkim od początku zapoznajcie się z personelem medycznym – lekarzem prowadzącym i pielęgniarkami, którzy będą się nim zajmować. Starajcie się we wszystkim uczestniczyć, oczywiście pozwalając lekarzom i pielęgniarkom na wykonywanie niezbędnych czynności. Zapoznajcie się także z oddziałem – jego rozmieszczeniem oraz zasadami, jakie na nim panują.

Rola rodziców w procesie leczniczym wcześniaka jest ogromna. Chodzi tu zarówno o aspekt psychologiczny, jak i o aspekt fizjologiczny. Bardzo istotne dla rozwoju dziecka jest karmienie mlekiem matki, które dla wcześniaka jest jak lek i ma ogromny wpływ na jego rozwój.  Badania wskazują, że wcześniaki żywione mlekiem matki są mniej narażone na infekcje i martwicze zapalenie jelit. Rozwój funkcji poznawczych w wieku późniejszym jest lepszy u dzieci karmionych mlekiem matki w porównaniu do dzieci karmionych sztuczną mieszanką. Dlatego bardzo ważne jest  utrzymanie laktacji. W wielu szpitalach można porozmawiać na ten temat z doradcą laktacyjnym.

Od początku starajcie się w miarę możliwości uczestniczyć w czynnościach, którym poddawany jest wcześniak – pielęgnacja, przewijanie, karmienie, kangurowanie. Ustalcie z lekarzami i pielęgniarkami, w jakich czynnościach i kiedy będziecie mogli uczestniczyć.

Najważniejsze, co może otrzymać od Was dziecko, które leży w szpitalu, a czego nie jest w stanie dostać od nikogo innego, to wasza miłość, czułość i bliskość.  Bardzo ważna jest sama Wasza obecność obok dziecka, głos, dotyk. Pamiętajcie, że noworodek woli delikatny, ale pewny dotyk niż głaskanie, które go łaskocze i wcale nie uspokaja. Starajcie się w miarę możliwości spędzać jak najwięcej czasu ze swoim dzieckiem. Mówcie do niego, czytajcie, opowiadajcie bajki, nućcie piosenki – to wszystko wpływa na jego prawidłowy rozwój.

Konsultacja merytoryczna tekstu: dr n. med. Krystyna Bober-Olesińska, Klinika Neonatologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w Samodzielnym Publicznym Dziecięcym Szpitalu Klinicznym w Warszawie.
BIBLIOGRAFIA: Borszewska – Kornacka, M.K „Wcześniak – ważny problem medyczno – społeczny”, Integracja sensoryczna 2013 1 :12-14 Helwich E. „Wcześniactwo” Medycyna Praktyczna 2006, 41: S1–S87 Czech – Kowalska J, Dobrzańska A. „Osteopenia wcześniaków – choroba metaboliczna kości wcześniaków”, Przegląd Pediatryczny. 2006 :36: 223-227 El Hassan NO, Kaiser JR „Parenteral Nutrition in the Neonatal Intensive Care Unit” Neoreviews 2011, 12:e130-e140.

WIĘCEJ INFORMACJI

MAPA OŚRODKÓW ZDROWIA

Znajdź specjalistyczną przychodnię w Twojej okolicy.

VADEMECUM

Poznaj różne ciekawe pojęcia związane z wychowywaniem wcześniaka..