Dzieci, które przyszły na świat przed 37. tygodniem ciąży, mają znacznie delikatniejszą skórę niż dzieci urodzone o czasie. Niedojrzały naskórek przypomina pergamin – jest tak cienki, że prześwitują przez niego naczynia krwionośne. Ponadto im bardziej dziecko jest niedojrzałe, tym mniejsza jest ilość tkanki tłuszczowej. To wszystko sprawia, że skóra wcześniaka jest bardzo wrażliwa i wymaga odpowiedniej pielęgnacji.

Niedojrzała i bardzo cienka skóra u najmniejszych wcześniaków powoduje, że utrata wody i ciepła jest znacznie większa niż u pozostałych noworodków. Z tego powodu w pierwszych dniach życia, w czasie leczenia w inkubatorze konieczne jest nie tylko dbanie o prawidłową  temperaturę, ale także dodatkowe nawilżanie znajdującego się we wnętrzu powietrza.   Wielka uwagę przywiązuje się także do używania specjalnych plastrów i sposobu ich przymocowywania do skóry, ponieważ niezwykle łatwo dochodzi do jej uszkodzenia. Rodzice  nie powinni się bać delikatnie dotykać swojego dziecka. Najważniejsze dla jego bezpieczeństwa jest przestrzeganie zasad dezynfekcji rąk!

Oczywiście w czasie kontaktu z dzieckiem nie powinno się dotykać żadnych innych przedmiotów (szczególnie telefonu komórkowego!) ponieważ przez niedojrzałą skórę bardzo łatwo przenikają bakterie, wirusy i inne czynniki mogące prowadzić do uogólnionego zakażenia oraz substancje chemiczne. Dlatego istotne znaczenie ma wybór środków do pielęgnacji. W czasie pobytu w szpitalu najlepiej jest zapytać o nie pielęgniarki zajmujące się dzieckiem. Skóra najszybciej dojrzewa  w ciągu dwóch pierwszych tygodni po urodzeniu, konieczne jest jednak stałe zwracanie uwagi na temperaturę dziecka, ponieważ niekorzystne jest zarówno oziębienie, jak i  przegrzanie. Po wypisie do domu higiena wcześniaków nie różni się zbytnio od zabiegów wykonywanych u dzieci urodzonych o czasie, oprócz tego, że trzeba większą wagę przywiązywać do wybieranych produktów pielęgnacyjnych, a czynności wykonywać z należytą delikatnością. Skórę należy oczyścić zaraz po załatwieniu przez dziecko potrzeb fizjologicznych czy po ulaniu się pokarmu, aby zapobiec rozwojowi bakterii. Można do tego użyć chusteczek nawilżających skórę.

Do kąpania wcześniaków lekarze polecają produkty myjące w płynie – ale tylko i wyłącznie przeznaczone dla niemowląt. Po kąpieli należy zadbać o odpowiednie osuszenie i nawilżenie skóry wcześniaka, a także o utrzymanie jego ciepła. Do wytarcia należy używać łagodnych tkanin i osuszać dziecko poprzez delikatne dotykanie – nie pocieranie, które może podrażnić skórę. Żeby ogrzać maleństwo najlepiej założyć mu ciepłe skarpetki, rękawiczki oraz czapkę. Ważne jest, aby same pojemniczki i miejsce, w którym przechowywane są kosmetyki było czyste, ponieważ łatwo jest przenieść bakterie z takich miejsc na skórę niemowlęcia.

Pieluszki są nieodłączną częścią pielęgnacji noworodków i niemowląt  – dzieci spędzają w nich dzień oraz noc, co w połączeniu  z nieprawidłową higieną  niesie ryzyko wystąpienia pieluszkowego zapalenia skóry. W okolicach pieluchy bardzo łatwo dochodzi do podrażnień, zwłaszcza u wcześniaków, które mają bardzo delikatną skórę. Przyczyną tego jest ciepło, wilgoć oraz tarcie pieluchy o skórę. Należy zadbać o odpowiednio częstą wymianę pieluchy i odpowiednie kosmetyki pielęgnacyjne. Jeżeli temperatura w pomieszczeniu na to pozwala – maluszek może pobyć pewien czas bez pieluchy, zwłaszcza po umyciu wietrzenie pupy jest bardzo wskazane. Miejsca kontaktu skóry z pieluchą warto smarować kremami ochronnymi. Puder może stanowić zamiennik dla kremów, ale z jego stosowaniem wiąże się kilka niedogodności. Po pierwsze – stosuje się go tylko przy absolutnej pewności, że skóra jest bardzo dobrze oczyszczona i osuszona. Po drugie – musi być zawsze poza zasięgiem rąk dziecka, nawet w trakcie przebierania. Dzięki swoim właściwościom osuszającym, ochładzającym i redukującym tarcie jest bardzo dobrym środkiem na czas upałów

Na rynku znajduje się coraz więcej produktów przeznaczonych właśnie dla dzieci urodzonych przed czasem – głównie można znaleźć je w sprzedaży internetowej. Są to zwłaszcza ubranka oraz pieluchy dostosowane wielkością oraz materiałem do potrzeb wcześniaków. Są dla nich dedykowane także inne artykuły – np. wanienki cechujące się mniejszym rozmiarem, w których można rozłożyć siatkę podtrzymującą malucha.

W domu warto również pamiętać o tym, że delikatna skóra wcześniaka może zostać łatwo uszkodzona przez inne czynniki, które rodzic może w prosty sposób zniwelować. W pierwszej kolejności należy wyeliminować z otoczenia maluszka wszelkie drażniące czynniki, poczynając od pogodowych, przez środki czystości, po środowiskowe (np. dym papierosowy, spaliny). Silny wiatr, ostre słońce, zimno może podrażnić skórę wcześniaka, tak samo jak dym tytoniowy. Dlatego, na pierwszy spacer najlepiej wybrać dzień umiarkowanie ciepły, bez silnego wiatru czy deszczu, aby dziecko nie zmarzło. Zwłaszcza, że wcześniaki mają problem z utrzymaniem ciepła, które, jak wiadomo, ucieka przez głowę, stąd warto mu zakładać czapkę.

Konsultacja merytoryczna tekstu: dr n. med. Krystyna Bober-Olesińska, Klinika Neonatologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w Samodzielnym Publicznym Dziecięcym Szpitalu Klinicznym w Warszawie.
Blumka J., Wcześniak: opieka, karmienie, pielęgnacja, [online] [dostęp 21.11.2016] http://www.poradnikzdrowie.pl/ciaza-i-macierzynstwo/zdrowie-dziecka/wczesniak-opieka-karmienie-i-pielegnacja_35376.html

WIĘCEJ INFORMACJI

MAPA OŚRODKÓW ZDROWIA

Znajdź specjalistyczną przychodnię w Twojej okolicy.

VADEMECUM

Poznaj różne ciekawe pojęcia związane z wychowywaniem wcześniaka..