Asymetria jest zaburzeniem napięcia mięśniowego występującego u niemowląt.  W obrazie postawy dziecka, niemowlę preferuje jedną stronę swojego ciała:

  • na nią przenosząc swój ciężar
  • patrząc i obserwując otoczenie chętniej z jednej strony
  • podczas układania się na podłożu odchylając główkę tylko w jedną stronę
  • w późniejszym okresie przewracając się na brzuszek preferując za każdym razem jeden, ten sam bok
  • często przyjmując pozycję ciała wyglądająca jak litera „C”
  • rzadko bądź wcale zmieniając ułożenie swojego ciała wykorzystując drugą stronę

Asymetria ułożeniowa jest normą rozwojową do 2-3 miesiąca życia, pod warunkiem, że zmiana wzorców ułożenia jest obustronna oraz że niemowlę w 3 miesiącu swojego życia rozpocznie rozwój  symetrycznego wzorca postawy umożliwiający równomierne obciążenie ciała w pozycji leżenia na brzuchu, na plecach oraz zacznie bawić się oburącz.

Jeżeli wzorzec postawy dziecka w 3 miesiącu życia jest jednostronny, należy skonsultować się z pediatrą lub neurologiem i rozpocząć rehabilitację, aby ją zniwelować.

Problem asymetrii towarzyszy dzieciom z zaburzeniami ruchowymi, poznawczymi i zaburzeniami słuchu. Znacząco może wpływać na rozwój widzenia obuocznego i może być następstwem zaburzeń wzroku. Wpływa na ustawienie głowy i  tułowia oraz na rozwój funkcji kończyn. Jeżeli u dziecka stwierdzono asymetrię niezbędna będzie rehabilitacja oraz systematyczna kontrola neurologiczna.

Asymetria objawia się poprzez widoczne odchylenie główki od klatki piersiowej w stronę pleców ze skrętem głowy w jedną stronę. Gdy dziecko leży na plecach, nacisk na lewą i prawą stronę powinien być równo rozłożony, jeżeli tak nie jest, mówi się o asymetrii napięcia mięśniowego. Do jej objawów należy także zwiększona aktywność jednej ze stron (w późniejszym okresie – łapanie zabawki jedną rączką, próba przewrócenia się z brzucha na plecy tylko przez jedną stronę). Asymetria już po krótkim czasie może doprowadzić do spłaszczenia tylnej części głowy lub zniekształcenia czaszki po jednej stronie, które prowadzi z kolei do asymetrii twarzy dziecka. Wywołuje także problemy z kręgosłupem prowadząc do pogłębienia lub spłacania jego krzywizn, co grozi skrzywieniem kręgosłupa wraz z miednicą, która układa się skośnie na jedną ze stron. Asymetrię mogą pogłębić zbyt wczesne próby sadzania dziecka lub stosowanie niektórych akcesoriów dla dzieci, np. chodzików, nosidełek itp. Nie da się jednoznacznie określić stopnia zaawansowania asymetrii, gdyż rozwój dzieci przebiega bardzo indywidualnie, a biorąc pod uwagę różnorodność przyczyn asymetrii, jej rodzaj i nasilenie będą różne. Stąd pomocna jest dobra ocena rozwoju niemowlęcia i ustalenie jej głównej przyczyny.

Kiedy dziecko znajduje się jeszcze w szpitalu, jego prawidłowy rozwój psychoruchowy wspierany  jest m.in. przy pomocy specjalnie do tego zaprojektowanych gniazdek. Są to materiałowe półksiężyce wypełnione granulatem (najczęściej styropianowym), których rozmiar dostosowywany jest do wagi  i wzrostu wcześniaka. Pozwalają one dzieciom przedwcześnie urodzonym utrzymać właściwą postawę ciała, ułatwiają kontrolę nad nim, wspomagają oddychanie oraz antygrawitacyjną  pracę kończyn. Stosowanie przemienności pozycji w gniazdkach podczas pobytu szpitalnego zabezpiecza wcześniaki przed rozwojem asymetrii.

Czy rodzic samodzielnie może pomóc dziecku? Neurolog bądź pediatra, który stwierdza u dziecka asymetrię, daje mu skierowanie na rehabilitację. Prowadzący ją fizjoterapeuta ocenia wzorzec postawy – układania i udziela rodzicom wszelkich informacji o właściwej pielęgnacji dziecka, która w codziennej aktywności może znacząco wpłynąć na regulację napięcia mięśniowego, a tym samym na wzorzec postawy dziecka. Przede wszystkim należy układać niemowlę na różne sposoby – stosować przemienność pozycji. Biorąc dziecko na ręce nie powinno się układać go tylko na jednym ramieniu. Wyjątkiem jest sytuacja, w której fizjoterapeuta wskaże na konieczność stymulacji jednej ze stron. Warto zwrócić uwagę na pozycje do karmienia, stymulację wzroku, zabawy wykorzystujące poznawanie ciała przez niemowlaka, stymulacje dotykową.

Konsultacja merytoryczna tekstu: Anna Matysiak, fizjoterapeuta, logopeda, Szpital Kliniczny im. Ks. Anny Mazowieckiej WUM w Warszawie, Centrum Mowy i Ruchu Elf.

WIĘCEJ INFORMACJI

MAPA OŚRODKÓW ZDROWIA

Znajdź specjalistyczną przychodnię w Twojej okolicy.

VADEMECUM

Poznaj różne ciekawe pojęcia związane z wychowywaniem wcześniaka..